ដឹង (កិ.) បានដំណឹង, ចូលចិត្តជាក់, ជ្រាបច្បាស់ក្នុងចិត្ត, យល់ជាក់ : ដឹងការណ៍ពិត ។ ដឹងតែមិនចេះ ដឹងតែមិនយល់ ចេះតែមិនដឹង ចេះតែមិនយល់ យល់តែមិនដឹង យល់តែមិនចេះ ។ តាមពិតអត្ថបទនេះចង់វែកញែកបន្តិច រវាង ដឹង ចេះ និង យល់ ។ សម្រាប់ខ្ញុំ "ដឹង" បានទៅដល់សេចក្ដីថាជ្រាប សេចក្ដីនេះមិនមែនជាចំណេះទេ ហើយក៏ពុំមែនជាការយល់ដឹងឡើយ ។ គ្រាន់តែដឹង មិនអាចធ្វើអ្វីបានទេ និងមិនអាចពន្យល់បកស្រាយបានដែរ ។ "ចេះ" បានទៅសេចក្ដីដែលអាចប្រែក្លាយការដំណឹងទៅជាចំណេះ ឬការអាចធ្វើបាន អាចអនុវត្តបាន ឬ អាចប្រតិបត្តិបាន ។ ចំណេះគឺងាប់ក្រឡា មិនអាចបំបែកបង្កើតជាផ្លែផ្កាបន្តទៀតទេ ។ ចំណែក "យល់" បានដល់សេចក្ដីស៊ីជម្រៅឬ ឫសគល់នៃចំណេះ និងដំណឹង ។ យល់ អាចបង្កើតចំណេះថ្មី និងដំណឹងថ្មីបាន រួចនាំទៅរកការយល់ជាថ្មី លើបញ្ហាចាស់ និងថ្មីទៀតផង ។ ដូចនេះ ការចាំគ្រាន់តែជាការដឹង មិនបានប្រែទៅជាចំណេះ និងទៅជាការយល់ទេ ដូចនេះបើគ្រាន់តែដឹង ធ្វើអ្វីមិនកើតទេ (អត់បានការទេ)?
ចេះ (កិ.) ដឹងជាក់, យល់ជាក់ : ចេះអក្សរ ។
យល់ (កិ.) ឃើញដោយប្រាជ្ញា, គិតឃើញច្បាស់ : យល់ការខុសត្រូវ ។ យល់ចិត្ត ឃើញជ្រៅដល់ទឹកចិត្ត ។ យល់ព្រម ព្រមតាម, អនុលោមតាម, ឃើញត្រូវជាមួយ ។ យល់មុខ យោគយល់ឬអត់ ឱនដោយឃើញថាមានមុខមានឈ្មោះ, រើសមុខ : ឲ្យដោយយល់មុខ, លម្អៀងព្រោះយល់មុខ ។ល។
យើងទាំងអស់ដឹងច្រើន តែចេះមិនច្រើនទេ ហើយយល់កាន់តែមិនច្រើនថែមទៀត ។ ដូចនេះត្រូវខំប្រែក្លាយការដឹង ឲ្យទៅជាចំណេះ និង ឲ្យទៅជាការយល់សេចក្ដី ទើបបានប្រសើរ ។
0 comments:
Post a Comment